CZESKI ŚLAD: WYNALAZKI I ICH TWÓRCY

November 16, 2018
Jest takie narodowe powiedzenie, ┼╝e Czesi maj─ů z┼éote r─Öce. Innymi s┼éowy, s─ů zr─Öcznymi rzemie┼Ťlnikami. Sp├│jrz na odkrycia i wynalazki, za powstanie kt├│rych odpowiedzialni s─ů Czesi.

┼áKODA opiera si─Ö r├│wnie┼╝ na czeskiej tradycji, kt├│ra jest mocno zakorzeniona w rzemio┼Ťle i zawodach, a tak┼╝e czerpie z pomys┼éowo┼Ťci in┼╝ynier├│w i naukowc├│w. Ostatecznie sami za┼éo┼╝yciele marki, V├íclav Laurin i V├íclav Klement, byli pionierami mobilno┼Ťci w czasach, gdy umiej─Ötno┼Ťci i pomys┼éowo┼Ť─ç by┼éy niezb─Ödne. Nawet Ferdinand Porsche, jeden z najwa┼╝niejszych projektant├│w w historii motoryzacji, mia┼é czeskie korzenie. Dowiedzmy si─Ö o innych wynalazcach pochodz─ůcych z Czech. Mo┼╝esz u┼╝ywa─ç opatentowanych przedmiot├│w ka┼╝dego dnia, nie zdaj─ůc sobie sprawy z ich czeskiego pochodzenia.

CZESKI RYS

W tym roku Republika Czeska obchodzi stulecie czeskiej pa┼ästwowo┼Ťci, a Czechos┼éowacja zosta┼éa za┼éo┼╝ona jako niezale┼╝ne pa┼ästwo 28 pa┼║dziernika 1918 r. Zar├│wno marka ┼áKODA jak i jej historia, ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzana z dziejami Czech i Czechos┼éowacji, r├│wnie┼╝ upami─Ötnia t─Ö rocznic─Ö . Z tej okazji ┼áKODA Storyboard przedstawia seri─Ö artyku┼é├│w zatytu┼éowanych Czeskie ┼Ťlady. Ta seria ┼Ťledzi wp┼éywy czeskie, kt├│re zdoby┼éy ┼Ťwiatow─ů s┼éaw─Ö, a niekt├│re z nich nie s─ů powszechnie znane w Republice Czeskiej.

JAN JANSK├Ł

Ten s┼éynny psychiatra odkry┼é przypadkowo grupy krwi, kiedy pr├│bowa┼é znale┼║─ç korelacj─Ö mi─Ödzy krwi─ů a zaburzeniami psychicznymi. Prac─Ö wykonywa┼é niezale┼╝nie od bada┼ä austriackiego patologa Karla Landsteinera, kt├│ry zdoby┼é Nagrod─Ö Nobla za odkrycie grup krwi. W rzeczywisto┼Ťci wersja Janskiego by┼éa bardziej sp├│jna i zosta┼éa nawet przyj─Öta przez ameryka┼äskich naukowc├│w. Jansk├Ż nie ┼╝y┼é wystarczaj─ůco d┼éugo, by cieszy─ç si─Ö uznaniem, na kt├│re tak bardzo zas┼éu┼╝y┼é. Mia┼é zaledwie 48 lat, kiedy zmar┼é na ci─Ö┼╝k─ů posta─ç dusznicy bolesnej. Dobrowolni dawcy krwi w Czechach s─ů nagradzani Medalem Ja┼äskiego.

JAROS┼üOW HEYROVSK├Ł

Laureat Nagrody Nobla, do kt├│rej by┼é nominowany a┼╝ 18 razy. Od najm┼éodszych lat Heyrovsk├Ż by┼é zafascynowany chemi─ů fizyczn─ů, a nawet wyjecha┼é do Londynu, aby studiowa─ç. W okresie mi─Ödzywojennym odkry┼é metod─Ö polarograficzn─ů, kt├│ra znacznie u┼éatwi┼éa analiz─Ö chemiczn─ů roztwor├│w. Za opracowanie tej metody otrzyma┼é Nagrod─Ö Nobla w 1959 roku.

ERNST MACH

Nauczyciel, fizyk, filozof i przyrodnik Ernst Mach - pochodz─ůcy z Brna - by┼é zapalonym uczniem o dociekliwym umy┼Ťle. By┼é bardzo krytyczny wobec ustalonych teorii, kt├│re podda┼é rygorystycznej analizie. Albert Einstein przyj─ů┼é zasad─Ö bezw┼éadno┼Ťci Macha i ostatecznie doprowadzi┼é do og├│lnej teorii wzgl─Ödno┼Ťci. Studenci fizyki poznaj─ů tak┼╝e inne zasady Macha, a liczba Macha (M) s┼éu┼╝y do pomiaru pr─Ödko┼Ťci d┼║wi─Ökowej samolotu, zw┼éaszcza nadd┼║wi─Ökowych my┼Ťliwc├│w.

FRANTI┼áEK K┼śI┼Ż├ŹK

K┼Öi┼ż├şk by┼é p┼éodnym wynalazc─ů. Nawet gdy by┼é jeszcze studentem Politechniki Czeskiej w Pradze, wprowadzi┼é ulepszenia do sygnalizacji kolejowej. Pieni─ůdze, kt├│re zarobi┼é na swoich pierwszych wynalazkach, umo┼╝liwi┼éy mu podr├│┼╝ na ┼Üwiatowe Targi w Pary┼╝u, gdzie zobaczy┼é pierwsz─ů lamp─Ö ┼éukow─ů. Nast─Öpnie znacznie ulepszy┼é ten wynalazek. Po o┼Ťwietleniu czeskich miast o┼Ťwietleniem ulicznym, zacz─ů┼é budowa─ç linie tramwajowe, zanim wyposa┼╝y┼é ponad sto czeskich elektrowni.

OTTO WICHTERLE

By─ç mo┼╝e nosisz wynalazek Wichterle'a podczas czytania tego artyku┼éu. To on stoi za mi─Ökkimi soczewkami kontaktowymi, kt├│re u┼éatwi┼éy ┼╝ycie milionom ludzi. Jednak napotkali wiele przeszk├│d, zanim dotarli do celu. Wichterleowi przysz┼éo do g┼éowy, ┼╝e hydrofilowy polimer b─Ödzie najlepszym materia┼éem do wytwarzania soczewek kontaktowych. Niestety, pr├│by wlewania ┼╝elu w formy nie powiod┼éy si─Ö, a pa┼ästwo nie by┼éo sk┼éonne dofinansowa─ç tak kosztowny projekt. W rezultacie wymy┼Ťli┼é pierwsz─ů dzia┼éaj─ůc─ů wersj─Ö swojego wynalazku w prymitywnych warunkach w domu.

JOSEF RESSEL

Ten s┼éynny wynalazca ┼Ťmig┼éa statku, kt├│ry ma ulice w wielu krajach i nazwanych jego nazwiskiem miastach, zaczyna┼é karier─Ö jako le┼Ťniczy. Studiowa┼é w Linz i Wiedniu, zanim posadzi┼é wiele drzew w krajobrazie krasowym regionu Carniola, w dzisiejszej S┼éowenii, gdzie napisa┼é tak┼╝e ksi─ů┼╝k─Ö o lasach przybrze┼╝nych. Wpad┼é na pomys┼é ┼Ťruby okr─Ötowej, a w 1827 r. zarejestrowa┼é ten patent. Niestety zabrak┼éo mu pieni─Ödzy na kontynuowanie eksperyment├│w. Zmar┼é na malari─Ö w 1857 r., a jego liczne wynalazki sta┼éy si─Ö znane dopiero po kilku latach od jego ┼Ťmierci.

BRACIA KOUCK├Ł

Franti┼íek i Josef Kouck├Ż urodzili si─Ö w rodzinie in┼╝ynier├│w. Byli in┼╝ynierami mechanikami z krwi i ko┼Ťci, kt├│rzy wynale┼║li bro┼ä. Mimo ┼╝e sp─Ödzili wi─Ökszo┼Ť─ç swojej kariery pracuj─ůc oddzielnie, udoskonalili wiele pistolet├│w i karabin├│w. W 1975 r., po┼é─ůczyli swoje si┼éy i wsp├│lnie zaprojektowali bardzo popularny czechos┼éowacki pistolet ─îZ75, kt├│ry sta┼é si─Ö jedn─ů z najcz─Ö┼Ťciej kopiowanych broni palnej na ┼Ťwiecie.

PROKOP DIVIŠ

Teolog Divi┼í opar┼é si─Ö na cytatach biblijnych, aby przedstawi─ç swoje dzie┼éo naukowe. W rezultacie zosta┼é w du┼╝ej mierze zignorowany przez spo┼éeczno┼Ť─ç akademick─ů. Nie osi─ůgn─ů┼é s┼éawy, dop├│ki nie wynalaz┼é swojej ÔÇ×maszyny pogodowejÔÇŁ, zaprojektowanej do r├│wnowa┼╝enia wy┼éadowa┼ä atmosferycznych mi─Ödzy niebem a ziemi─ů. Jego maszyna by┼éa w┼éa┼Ťciwie pierwsz─ů piorunochronem. W przeciwie┼ästwie do p├│┼║niejszej wersji Benjamina Franklina by┼é on nawet w┼éa┼Ťciwie uziemiony. Wersja Franklina by┼éa jednak prostsza i ta┼äsza, wi─Öc jej u┼╝ycie rozprzestrzenia┼éo si─Ö znacznie szybciej.

Ostatnie newsy