250-LAT: PYTANIA DOTYCZ─äCE IDEALNEGO NAP─śDU

July 30, 2019
Pierwszy opatentowany pojazd silnikowy ujrza┼é ┼Ťwiat┼éo dzienne w 1886 roku. Jednak pr├│by zaprojektowania samochodu - dos┼éownie pojazdu zdolnego do poruszania si─Ö - si─Ögaj─ů znacznie dalej. Wszystkim towarzyszy bardzo zr├│┼╝nicowana gama jednostek nap─Ödowych. Rzu─çmy okiem na ich histori─Ö.

Przemys┼é motoryzacyjny znajduje si─Ö u progu epoki elektrycznej. Zasilanie samochod├│w elektryczno┼Ťci─ů nie jest niczym nowym, poniewa┼╝ wcze┼Ťniej pojawi┼éo si─Ö to ju┼╝ w innym miejscu w historii. Podobnie jak inne nap─Ödy alternatywne. Jest tak, poniewa┼╝ projektanci zmagaj─ů si─Ö z pytaniem o to, co stanowi najlepsz─ů form─Ö nap─Ödu od co najmniej 250 lat.

PARA, CZY ENERGIA ELEKTRYCZNA? BENZYNA!

Carl Benz uzyska┼é patent na sw├│j pojazd silnikowy w 1886 roku. Od tego czasu piszemy histori─Ö tego, co mo┼╝emy nazwa─ç ÔÇ×nowoczesnymÔÇŁ samochodem, rodzajem pojazdu wyposa┼╝onego g┼é├│wnie w silnik spalinowy. W rzeczywisto┼Ťci jego pojazd by┼é naprawd─Ö tr├│jko┼éowcem, a jego konstrukcja, bez wzgl─Ödu na to, jak prze┼éomowy by┼é w tym czasie, by┼éa w rzeczywisto┼Ťci tylko kolejnym krokiem w ponad stuletnich staraniach o zapewnienie ludzko┼Ťci pojazdu bezkonnego.

Co ciekawe, pierwszy samochód był napędzany czterosuwowym silnikiem benzynowym, który ewoluował z pierwszego komercyjnego silnika spalinowego zaprojektowanego przez Étienne Lenoir, który napędzał swój dwusuwowy silnik gazem ziemnym. Minęły pełne 24 lata, zanim Benz wbudował go w pierwszy samochód, który był wyposażony w jednocylindrowy silnik spalinowy.

Od samego pocz─ůtku silnik benzynowy - lub silnik o zap┼éonie iskrowym - musia┼é konkurowa─ç ze znacznie popularniejszymi silnikami parowymi i pojazdami elektrycznymi, zw┼éaszcza w Stanach Zjednoczonych. W 1900 r. wyprodukowano w USA oko┼éo 4000 samochod├│w. Tylko jeden na cztery je┼║dzi┼é na benzynie, a pozosta┼éa cz─Ö┼Ť─ç by┼éa r├│wnomiernie podzielona na par─Ö i energi─Ö elektryczn─ů. Wsp├│┼éczesne jednostki spalania by┼éy bardzo skomplikowane, ha┼éa┼Ťliwe i zawodne. Pierwszy samoch├│d, kt├│ry przejecha┼é 100 km/h (60 mil/h), nie by┼é nap─Ödzany przez trzaskaj─ůcy czterocylindrowy silnik, ale przez elektryczno┼Ť─ç. Ten kamie┼ä milowy zosta┼é osi─ůgni─Öty w 1899 roku przez auto wy┼Ťcigowe w kszta┼écie cygara La Jamais Contente (ÔÇ×The Never SatisfiedÔÇŁ).

Ostatecznie jednak benzyna ┼éatwo zatriumfowa┼éa dzi─Öki post─Öpowi technologicznemu. Mimo to projektanci bawili si─Ö pomys┼éem ┼é─ůczenia r├│┼╝nych rodzaj├│w nap─Ödu ju┼╝ ca┼ée sto lat temu. Hybrydowy model Semper Vivus, na przyk┼éad z silnikami elektrycznymi w ko┼éach, jest dobrze znany.

TRUDNE POCZ─äTKI ERY PAROWEJ

O ile wiemy, pierwszy samoch├│d o tej nazwie ruszy┼é 250 lat temu, w 1796 r. Nicolas-Joseph Cugnot (1725-1804), francuski in┼╝ynier wojskowy, zbudowa┼é gigantyczny w├│z parowy ÔÇô zrobi┼é to, aby zmotoryzowa─ç ┼Ťwiat, ale w celu przemieszczania ci─Ö┼╝kiej broni. Ten pojazd, r├│wnie┼╝ trzyko┼éowy, gwarantowa┼é, ┼╝e Cugnot przejdzie do historii nie tylko jako pierwszy tw├│rca samochodu, ale tak┼╝e - zgodnie z bardzo w─ůtpliw─ů legend─ů - jako pierwsza osoba, kt├│ra uleg┼éa wypadkowi drogowemu, kiedy straci┼é kontrol─Ö nad silnikiem parowym i uderzy┼é w ┼Ťcian─Ö.

Mimo ┼╝e wci─ů┼╝ trzeba by┼éo du┼╝o pracy, aby zmniejszy─ç i ulepszy─ç silnik parowy, aby m├│g┼é by─ç wykorzystany do nap─Ödzania pojazd├│w, energia parowa okaza┼éa si─Ö pierwszym sposobem na uruchomienie samochod├│w. Jednak nawet wsp├│┼éczesne filmy rysunkowe zauwa┼╝y┼éy, ile dymu wytwarzano w miastach przez te samobie┼╝ne maszyny na par─Ö.

KWESTIE ŚRODOWISKOWE Z XIX W

A jednak wsp├│┼éczesne dyskusje ┼Ťrodowiskowe, je┼Ťli mogliby┼Ťmy je tak nazwa─ç, dotyczy┼éy innego problemu. G┼é├│wnym problemem rosn─ůcych miast i system├│w transportu w nich by┼éy odchody koni. Mieszka┼äcy Londynu, Nowego Jorku i innych du┼╝ych aglomeracji n─Ökani byli ulicami pe┼énymi obornika, moczu, okropnych zapach├│w, owad├│w i ┼║r├│de┼é licznych chor├│b, przy czym nie usuwano z ulic nawet zw┼éok zwierz─ůt.

To wszystko oznacza┼éo, ┼╝e samochody, pomimo emitowanej przez nie pary i dymu, wkr├│tce sta┼éy si─Ö nie tylko intryguj─ůcymi wynalazkami technicznymi, ale tak┼╝e rodzajem rozwi─ůzania dla cuchn─ůcych ulic szybko rozwijaj─ůcych si─Ö miast. Aby dowiedzie─ç si─Ö, jak wydajne - lub nie - by┼éy pierwsze samochody w XIX wieku, musimy wiedzie─ç, ┼╝e zu┼╝ywa┼éy one oko┼éo 20 litr├│w benzyny na sto kilometr├│w i, co najwa┼╝niejsze, osiem razy wi─Öcej wody na system ch┼éodzenia, kt├│ry musia┼é by─ç stale uzupe┼éniany.

ALTERNATYWNE NAP─śDY W HISTORYCZNEJ ┼áKODZIE

Cho─ç w pierwszej dekadzie XX wieku nikt nie mia┼é w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e benzynowym silnikiem spalinowym b─Ödzie przysz┼éo┼Ť─ç, projektanci nadal pracowali nad innymi rozwi─ůzaniami. Na pocz─ůtku lat 30. XX wieku te starania zrodzi┼éy pierwsze samochody z jednostkami diesla. Wysokie podatki i niedobory paliwa podczas kryzysu gospodarczego i wielu lat wojny sk┼éoni┼éy in┼╝ynier├│w do eksperyment├│w z gazem ziemnym.

Czescy projektanci r├│wnie┼╝ okazali si─Ö zaradni. Ju┼╝ w 1919 r. wyprodukowano pojazd towarowy LAURIN & KLEMENT z generatorem gazu. Potem by┼é 256 G van o ┼éadowno┼Ťci 2,5 tony z sze┼Ťciocylindrowym silnikiem, kt├│ry zapewnia┼é wystarczaj─ůc─ů moc 60 PS. Zar├│wno nadbud├│wki, jak i zintegrowane rozwi─ůzania zosta┼éy wymy┼Ťlone i to nie tylko dla pojazd├│w towarowych. Alternatywne nap─Ödy znaleziono tak┼╝e w ci─ůgnikach ┼áKODA.

Podczas kryzysu paliwowego w latach 30. i 40. XX wieku generatory gazu wykorzystuj─ůce jako ┼║r├│d┼éo taniego i powszechnie dost─Öpnego gazu drzewnego lub w─Öglowego (produkt uboczny koksowni) by┼éy nawet montowane w pojazdach pasa┼╝erskich. ┼áKODA wykona┼éa prototypy RAPID z generatorem z przodu lub z ty┼éu. Pocz─ůtkowo te jednostki pomocnicze by┼éy niepor─Öczne, ale kolejne prototypy ukrywa┼éy komponenty nap─Ödu gazowego w nadwoziu, dzi─Öki czemu samoch├│d by┼é stylistycznie elegancki i nadawa┼é si─Ö do codziennego u┼╝ytku.

POJAZDY ELEKTRYCZNE L&K I HYBRYDY

Zasilany elektrycznie LAURIN & KLEMENT typu E zosta┼é wprowadzony w 1908 roku dzi─Öki renomowanemu czeskiemu projektantowi i wynalazcy Franti┼íkowi K┼Öi┼ż├şkowi, tw├│rcy lampy ┼éukowej i wynalazcy tramwaj├│w z nap─Ödem elektrycznym. Korzystaj─ůc z samochodu z fabryki Mlad├í Boleslav, zbudowa┼é on pojazd z systemem, kt├│ry mo┼╝emy okre┼Ťli─ç jako hybrydowy - silnik benzynowy wytwarza┼é energi─Ö elektryczn─ů, kt├│ra nast─Öpnie nap─Ödza┼éa samoch├│d.

Kompaktowa ci─Ö┼╝ar├│wka ┼áKODA u┼╝ywana w Pil┼║nie do dostarczania piwa do lokalnych restauracji by┼éa kolejn─ů pr├│b─ů wprowadzenia pr─ůdu do pojazd├│w. Pod koniec lat 30. XX wieku ten pojazd o ┼éadowno┼Ťci od 1,5 do 3 ton posiada┼é nowoczesn─ů, wygodn─ů i szerok─ů kabin─Ö nad silnikiem, tj. przed przedni─ů osi─ů, z aerodynamiczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů przedni─ů i dzielon─ů przedni─ů szyb─ů w kszta┼écie grota strza┼éy.

┼áKODA Puck, samoch├│d dzieci─Öcy wyprodukowany w 1941 r., by┼é wyj─ůtkowym pojazdem elektrycznym dost─Öpnym w dw├│ch rozmiarach - dla mniejszych i wi─Ökszych dzieci. Co ciekawe, projekt by┼é bardzo wierny prawdziwym samochodom. Ten mini samoch├│d mia┼é wy┼é─ůcznik zap┼éonu, dzia┼éaj─ůcy pr─Ödko┼Ťciomierz, zapalone ┼Ťwiat┼éa przednie i zawieszenie na wszystkich ko┼éach. Silnik elektryczny Scintilla m├│g┼é generowa─ç pr─Ödko┼Ťci do 12 km/h, przy czym energia pozyskiwana by┼éa z akumulator├│w Varta-Ferak pod mask─ů i za siedzeniami.

Z innych prototyp├│w i eksperyment├│w ┼áKODY z nap─Ödem elektrycznym warto wspomnie─ç o pr├│bnej serii OCTAVIA drugiej generacji o nazwie Green e-Line. Cho─ç jest to sp├│┼║niony w historii marki elektryczny model, wyr├│┼╝nia si─Ö nowoczesnym designem, kt├│ry w oparciu o znan─ů nam dzi┼Ť baz─Ö techniczn─ů utorowa┼é drog─Ö do nowej ery. Samochody te by┼éy dla ┼áKODY okazj─ů do zbadania w praktyce, co mo┼╝e zaoferowa─ç energia elektryczna w przysz┼éo┼Ťci. Zosta┼éy one wyposa┼╝one w silnik elektryczny o mocy 85 kW i akumulatory zapewniaj─ůce praktyczny zasi─Ög oko┼éo 150 km.

Dziewi─Ö─ç lat p├│┼║niej ┼áKODA zaprezentowa┼éa swoje pierwsze masowo produkowane modele z silnikami elektrycznymi: ca┼ékowicie elektryczny CITIGOe iV i hybrydow─ů wtyczk─Ö SUPERB iV.


Ostatnie newsy